Cuntooyinka Laysku Caataysiiyo: Xulashada Ku Habboon Nafaqada iyo Miisaanka.
Inaad hesho miisaan caafimaad qaba waa yool ay dad badan hiigsadaan, balse ma aha wax si degdeg ah lagu gaaro.
Sirta guusha waxay ku jirtaa nidaamka cunto ee saxda ah, jimicsi joogto ah, iyo isbedel yar oo nolosha ah oo waara.
Cuntooyinka laysku caataysiiyo ma aha kuwo sixir ah, balse waa kuwa leh nafaqooyin dheellitiran, dufan yar, iyo kalooriyo hoose, kuwaas oo kaa caawinaya inaad si tartiib ah u dhinto miisaanka adigoo weli dareemaya firfircooni iyo caafimaad.
1. Khudaarta Cagaaran – Saaxiibka Ugu Fiican ee Cuntooyinka Miisaanka
Khudaarta cagaaran waa tiirka ugu weyn ee cunto caafimaad leh.
Waxay hodan ku yihiin fiber, macdano, iyo fiitamiino muhiim ah, halka kalooriyadooduna aad u yar yihiin.
Khudaaraha ugu faa’iidada badan waxaa ka mid ah:
Khudaartaasi waxay buuxiyaan caloosha si degdeg ah, waxayna kaa ilaalinayaan rabitaanka cuntada badan.
Intaa waxaa dheer, waxay hagaajiyaan dheefshiidka waxayna yareeyaan uruurinta baruurta jirka.
2. Miraha Dabiiciga ah – Macaan iyo Nafaqo
Miraha dabiiciga ahi waa cuntooyin dabiici ah oo si weyn uga caawiya miisaan dhimista.
Waxay bixiyaan tamar dabiici ah, nafaqo, iyo fiitamiinno muhiim ah.
Miraha ugu waxtarka badan waxaa ka mid ah:
-
Tufaax
-
Liin
-
Canab
-
Avocado
Inkasta oo Avocado uu leeyahay dufan, haddana waa dufan caafimaad leh oo jirka ka caawiya inuu gubo baruurta xun.
Miraha ayaa sidoo kale yaraynaya rabitaanka cunno iyo tamar degdeg ah oo jirka la siiyo.
3. Qamadiga Aan La Sifeynin (Whole Grains)
Qamadiga la sifeyn waayay waa qayb muhiim ah oo ka mid ah cuntooyinka laysku caataysiiyo.
Waxay siiyaan jirka tamar joogto ah waxayna hagaajiyaan shaqada caloosha.
Tusaalooyin cuntooyin waxtar leh:
Cuntooyinkani waxay si tartiib ah u dheefshiidaan, taasoo kaa caawinaysa in aad muddo dheer dareento dhereg, taasina waxay yareynaysaa cunista xad-dhaafka ah.
4. Hilbaha Aan Dufanka Lahayn
Hilbaha qaar ayaa nafaqo badan leh laakiin aan keenin dufan xad-dhaaf ah.
Waxay bixiyaan borotiin muhiim ah oo jirka u dhisa murqaha, isla markaana guba baruurta jirka.
Hilbaha ugu fiican waxaa ka mid ah:
-
Digaagga la miiray (la’aanta maqaar)
-
Kalluunka sida salmon ama tuna
-
Ukunta (gaar ahaan cadka ukunta)
Cuntooyinkani waxay si weyn uga qayb qaataan dhismaha muruqa iyo yareynta dufanka xad-dhaafka ah, gaar ahaan marka lagu daro jimicsi fudud.
5. Cabitaanka Biyaha Badan
Biyaha waa qayb lama huraan ah oo ka mid ah qorshaha miisaan dhimista.
Cabitaanka biyo badan wuxuu:
-
Yareeyaa rabitaanka cuntada
-
Ka nadiifiyaa jirka sunta
-
Ka caawiyaa gubidda baruurta
Waxaad ku dari kartaa liin ama xabo yar oo tufaax ah biyahaaga si ay u yeeshaan dhadhan iyo nafaqo dheeraad ah.
Iska ilaali cabitaanada sokorta badan sida casiirka warshadaysan ama cabitaanka fudud (soft drinks).
🧘♀️ Talooyin Dheeraad ah oo Ku Saabsan Miisaan Dhimista
-
Cun cuntooyin yaryar oo nafaqo leh maalintii dhowr jeer halkii aad hal mar cunto weyn cuni lahayd.
-
Ka fogow cuntooyinka la farsameeyay, kuwaas oo inta badan leh dufan iyo sokor badan.
-
Jimicsi fudud samee maalin kasta, sida socodka, orodka yar, ama yoga.
-
Hurdo ku filan seexo, sababtoo ah hurdo la’aantu waxay kordhisaa rabitaanka cunto.
-
Ka taxadar cabitaanada kalooriyada leh sida shaaha sokorta badan ama cabitaanada macaan.
Gunaanad
Cuntooyinka laysku caataysiiyo ma aha kuwo sixir ah oo isla markiiba keena isbeddel.
Waa cuntooyin caafimaad leh, dheellitiran, oo si tartiib ah u saameeya miisaanka iyadoo aan la dhaawacin caafimaadka.
Marka aad rabto inaad dhinto miisaan:
-
Ka fikir caafimaadkaaga, ma aha kaliya muuqaalkaaga.
-
Samee qorshe cunto iyo dhaqdhaqaaq joogto ah.
-
Noqo qof sabar badan oo si tartiib ah u gaara yoolkiisa.
Isku darka cunto caafimaad leh, cabitaanka biyo badan, iyo jimicsi fudud ayaa kuu noqon kara sirta dhabta ah ee miisaan caafimaad leh oo waara.
Qoraa Abdifatah.
Comments